Zijkanaal F

kaart met locatie Zijkanaal F

Het Noordzeekanaal heeft diverse zijtakken, allemaal aangeduid met een hoofdletter, en Zijkanaal F is daar één van. Het kanaal begint in Halfweg en mondt uiteindelijk uit in het Noordzeekanaal. Het oude stoomgemaal in Halfweg loosde in Zijkanaal F en met je boot kon je van Halfweg naar het Noorzeekanaal varen. Met de aanleg van het Westelijk Havengebied is Zijkanaal F voor een deel gedempt en omgelegd naar het nieuwe gemaal aan de Westpoortweg.

Woonschepen

Begin vijftiger jaren heeft de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude woonruimte gecreëerd door ligplaatsen vrij te geven in Zijkanaal F. Van aanvang af betroffen het dus legale ligplaatsen en ging het niet om vrijgevochten hippies en landveroveraars zoals dat bij veel andere woonbootlocaties is gegaan.

Als je officieel op een woonboot wilde wonen moest je wel een woonvergunning aanvragen bij de politie en viel je onder de woonwagenwet. Tot ver in de jaren 80 bleef de buitenwereld het maar vreemd vinden als je op een woonboot ging wonen.

Nu was dat destijds ook niet zo comfortabel. Woonboten waren vaak van staal en niet breder dan 3,5 - 4 meter. De opbouw was van hout en van isolatie was nog geen sprake. De walkant bestond uit rietland met een loopplank en de weg was een vanzelf ontstaan pad. Als er een nieuwe ark bij kwam sloot deze gewoon aan als laatste in de rij. Aan ruimte voor tuinen en eigen terrein werd nog helemaal niet gedacht. De eerste arken waren klein, vaak maar 3 meter breed en nooit meer dan 4 meter breed.

In het kanaal werd destijds gezeild door de bewoners. Ze hadden hun boot voor de deur liggen en gingen in hun vakantie zeilen op het IJselmeer. De kinderen speelden met hun jolletje in het kanaal.

De demping van het kanaal

Met het dempen en omleggen van het kanaal door Rijnland in 1975 kwam hier een einde aan. Waar de woonboten eerst buiten het gemaal lagen, kwamen ze nu vóór het gemaal te liggen en was er geen sprake meer van een doorvaart naar het Noordzeekanaal. De arken kunnen sindsdien het kanaal niet meer uit. Nieuwe arken moeten tegenwoordig ter plekke worden gebouwd.

Als goedmaker kregen de bewoners destijds 20.000 gulden subsidie om hun woonboot te voorzien van een betonnen bak. Op die manier was er geen noodzaak meer om hun stalen bak eens in de 3 of 5 jaar te laten slepen naar een werf voor onderhoud.

De oostzijde werd door het omleggen van het kanaal doormidden geknipt. Rijnland heeft de bereikbaarheid voor de bewoners met elkaar en het dorp behouden met de aanleg van het witte bruggetje. Dit is inmiddels bij fietsers goed bekend als baken tussen Amsterdam en Haarlem.

Door het lagere waterpijl van het Noordzeekanaal kwam het rietland droog te staan en kregen de bewoners er tuinen bij.

Zwemmen

Het water van Zijkanaal F was destijds - zoals zoveel water in en om Amsterdam - te vies om in te zwemmen. Tijdens de bietencampagne in oktober lag bovendien het schuim op het water en sloeg binnen het tafelzilver groen uit. Eind jaren tachtig stopte de suikerfabriek met de bietencampagnes. Rond dezelfde tijd maakte de overheid serieus werk van schoon oppervlaktewater in Nederland. Met als resultaat dat er vanaf 2000 gezwommen wordt in Zijkanaal F.

Het witte bruggetje speelde direct een hoofdrol voor de zwemmers uit het dorp. Op zomerse dagen stond het al gauw drie rijen dik met zwemmers die van de brug sprongen en hun publiek. Jaren daarvoor was het zwembad in Zwanenburg onder veel protest gesloten omdat het 'niet rendabel' was. De inwoners van Halfweg en omgeving hebben nu dus een nieuwe vorm gevonden voor een frisse duik. Niet zonder gevaar want ook de plezierbootjes hebben de plek ontdekt en varen vrolijk (en hard) tussen de springende zwemmers door. Het is bovendien geen officiële zwemplek en je kunt van buitenaf niet zien wat er door het draaien van het gemaal onder water is meegevoerd.

Het (houten) witte bruggetje is in 2020 door Rijnland vervangen door een stalen exemplaar. Bij oplevering is het beheer overgegaan naar het recreatieschap Spaarnwoude, dat nu verantwoordelijk is voor het onderhoud. Voor meldingen van overlast van zwemmers en hangjongeren moet je zijn bij de gemeente Haarlemmermeer. En pas als de afdeling handhaving gesloten is, bij de politie.

Recreatiegebied Spaarnwoude

De westzijde van Zijkanaal F grenst tegenwoordig aan het recreatiegebied Spaarnwoude, maar destijds met de komst van de woonboten, keken de bewoners uit op akkerland met in de verte de duinen. De bewoners aan de oostzijde keken uit op de Kanaalweg en het weitje van Lieftinck waar eind jaren 80 de woonwijk Grote Braak is aangelegd.

Het park is onderdeel van Natuurnetwerk Nederland (NNN). Het behoud van de NNN-gebieden en haar biodiversiteit valt onder de verantwoording van de Provincie.

Bewoners van het eerst uur spraken vaak met weemoed over het uitzicht dat ze ooit hadden maar de huidige bewoners zijn vooral blij met het park.